top of page

Nên chọn tự xuất bản sách hay xuất bản truyền thống? 5 câu hỏi này sẽ giúp bạn đưa ra quyết định

Bạn hoàn thành xong bản thảo cho cuốn sách nhưng lại không biết nên gửi đến nhà xuất bản theo cách làm truyền thống hay tự xuất bản? Nếu như trước đây, bạn chỉ có một sự lựa chọn duy nhất khi muốn xuất bản sách thì bây giờ, với sự phát triển của công nghệ và mạng xã hội, người viết có thêm một sự lựa chọn khác đó là tự xuất bản sách. Tuy nhiên, không phải cái nào cũ cũng lỗi thời và cũng không phải cái nào mới cũng dễ dàng tiếp cận.


Cho dù bạn gửi bản thảo đến nhà xuất bản hay tự xuất bản sách, bạn đều phải đối đầu với muôn vàn khó khăn, và không một con đường nào dát vàng cho bạn bước.


Nếu chọn xuất bản truyền thống, nhiều tác giả biết rằng mặc dù tiền nhuận bút cho mỗi cuốn sách không cao nhưng ít ra họ không phải lo lắng những khoản như marketing, biên tập, thiết kế bìa sách, đăng ký bản quyền... Vàhọ chấp nhận mức nhuận bút đó như cái giá phải trả cho hàng ngàn vấn đề đằng sau.


Còn đối với tự xuất bản sách, nếu đã lựa chọn con đường này, khối lượng công việc của người viết sẽ tăng lên gấp đôi, thậm chí gấp năm lần so với bình thường. Nhưng đổi lại, họ sẽ trải nghiệm được toàn bộ quy trình cho việc xuất bản một cuốn sách và tiền nhuận bút có thể cao hơn nếu bán tốt.


Tất nhiên, dù bạn chọn phương án nào, bạn cũng nên có đủ lý do để thuyết phục bản thân vì sao mình chọn A mà không phải chọn B. Nếu bạn vẫn chưa đưa ra được quyết định, mình sẽ gợi ý 5 câu hỏi để bạn trả lời. Sau 5 câu hỏi này, bạn sẽ biết mình cần làm gì cho tập bản thảo trên tay.


1. Bạn muốn cuốn sách ra mắt khi nào?

Nguồn: Freepik

Nhìn chung, xuất bản theo kiểu truyền thống cần nhiều thời gian chuẩn bị. Thời gian có thể kéo dài từ một năm đến hai năm. Lưu ý là khoảng thời gian này chưa bao gồm thời gian viết sách, chờ nhà xuất bản duyệt bản thảo mà tính từ khi nhà xuất bản chấp nhận bản thảo cho đến khi cuốn sách có mặt trên thị trường.


Hiện tại, mình đang tham gia viết một cuốn sách về cà phê. Qua đó, mình hiểu được vì sao một cuốn sách cần nhiều thời gian như vậy. Từ khi nhận lời viết bài cho đến khi hoàn thành bản thảo sơ bộ để đưa cho họa sĩ, thời gian đã phải tính bằng tháng. Chưa kể thời gian đăng ký sách bán trên thị trường, in ấn.... Vì vậy một năm là thời gian dễ hiểu cho một quy trình có quá nhiều bước đi như vậy.


Đó chỉ mới là thời gian để chuẩn bị, chưa kể thời gian viết. Một số tác giả để hoàn thành bản thảo thì phải mất từ một đến hai năm. Với thời gian lâu như thế, họ càng mong chờ cuốn sách của mình đến tay độc giả sớm nhất có thể. Nhưng với xuất bản truyền thống, điều đó dường như khó xảy ra. Còn tự xuất bản thì khác, bạn có thể nhìn thấy đứa con tinh thần của mình trong ngày mai nếu bạn đã hoàn thiện tất cả các khâu từ thiết kế, biên tập...


Nói gì thì nói, bạn cần xác định được thời gian bạn muốn cho ra mắt cuốn sách là khi nào. Nếu bạn muốn cuốn sách này đến tay độc giả càng sớm càng tốt, tự xuất bản sách chính là câu trả lời cho bạn. Nhưng tốc độ tiếp cận thị trường không nhất thiết phải là yếu tố quyết định duy nhất của bạn. Hãy thử xem những câu hỏi khác để cân nhắc kỹ hơn.


2. Số lượng độc giả bạn muốn tiếp cận?


Tác giả nào cũng vậy, họ đều muốn cả thế giới đọc sách của mình hoặc ít nhất là độc giả mục tiêu. Họ muốn người ta đọc, đánh giá cuốn sách, thậm chí là trở thành độc giả trung thành trong suốt quãng đời viết sách. Tuy nhiên, điều đó không hề dễ dàng khi bạn chưa có chỗ đứng trong thị trường viết sách, cho dù bạn chọn xuất bản truyền thống hay tự xuất bản. Muốn có một tệp độc giả trung thành, bạn phải xây dựng được thương hiệu cá nhân và cho độc giả thấy vì sao họ nên đọc sách của bạn chứ không phải của tác giả khác.


Đối với tác giả mới chưa có nhiều độc giả, bạn sẽ gặp nhiều áp lực khi tự xuất bản sách. Như trong cuốn ““Publishing 101”, Jane Friedman đã thẳng thắn viết rằng:

“Khi tác giả sách theo đuổi việc tự xuất bản sách thay cho phương pháp xuất bản truyền thống, họ đều cảm thấy ngạc nhiên đến khó chịu rằng: không một ai lắng nghe. Họ không có độc giả”

Trên thế giới, tính đến ngày 1 tháng 8 năm 2018, Kindle đã bán được 6.922.403 đầu sách điện tử. Bởi vì Amazon chiếm phần lớn trong số tất cả các nhà bán sách lẻ nên hàng triệu đầu sách đó sẽ là đối thủ cạnh tranh của bạn. Bạn vẫn có cơ hội tiếp cận những khách hàng thường xuyên của Amazon, nhưng bạn phải biết cách thu hút những khách hàng đó tìm thấy cuốn sách của bạn trong hàng triệu cuốn sách cùng thể loại khác. Trừ khi bạn biết có nhiều nơi dành cho những người tự xuất bản sách, nếu không bạn chỉ còn cách phụ thuộc vào Amazon để bán hàng của mình. Ở Việt Nam, mình chưa thấy hình thức này phát triển nên việc tự xuất bản sách tiếng việt chủ yếu phụ thuộc vào danh tiếng cũng như khả năng tiếp thị của bạn.


Nếu may mắn, cuốn sách của bạn sẽ được đặt hàng bởi một cửa hàng sách nhỏ lẻ nào đó trong trường hợp cuốn sách thu hút được một nhóm khách hàng tiềm năng. Nhưng khả năng cuốn sách của bạn xuất hiện ở các hiệu sách lớn trên toàn quốc dường như khó xảy ra. Đây lại là ưu thế của các nhà xuất bản truyền thống. Bởi họ xây dựng mối quan hệ với các hiệu sách lớn và nhà phân phối để thu hút tác giả đến cộng tác với họ.


Dù gì đi chẳng nữa, sách được xuất bản theo kiểu truyền thống vẫn chiếm ưu thế trên thị trường. Chưa kể hằng năm, ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh thường xuyên tổ chức các hội sách quy mô lớn, quy tụ các hiệu sách, NXB lớn trên toàn quốc. Đây là sẽ lúc cuốn sách của bạn được quảng bá rộng rãi nhất.


Tuy vậy, dù bạn chọn cách nào, bạn cũng nên xây dựng được nhóm độc giả cho riêng mình để quảng bá sách đến nhiều độc giả nhất.


3. Mức độ bạn muốn kiểm soát khi xuất bản một cuốn sách?


Nếu bạn muốn kiểm soát toàn bộ quy trình, bạn nên chọn tự xuất bản sách. Nhưng điều quan trọng là bạn phải suy nghĩ thấu đáo về những công việc cần làm để cho ra một cuốn sách chỉn chu.


Kiểm soát mọi khâu của cuốn sách có nghĩa là bạn sẽ làm từ A đến Z và chịu trách nhiệm cho mọi khía cạnh ngoài việc viết nội dung.


Bạn phải dành nhiều thời gia