top of page

Những tiêu chí quan trọng của biên tập viên để xét duyệt bản thảo

Bạn đam mê con chữ và đã có trong tay một bản thảo của riêng mình. Bạn muốn xuất bản tác phẩm nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Bạn tự hỏi những tiêu chí nào mà nhà xuất bản cần ở một bản thảo và sản phẩm của bạn có đáp ứng được những tiêu chí đó chưa?


Nếu bạn là một tác giả đang muốn biết bản thảo thế nào được lọt vào mắt xanh của biên tập viên thì đây chính là bài viết dành cho bạn.


Sơ lược về quy trình xuất bản của một bản thảo


Một bản thảo trước khi được xuất bản và công bố phát hành rộng rãi trên thị trường thì cần trải qua nhiều giai đoạn quan trọng. Trong đó bao gồm cả một quá trình nỗ lực làm việc của các bộ phận liên quan. Việc thẩm định kỹ lưỡng bản thảo nhằm đảm bảo chất lượng của sách được in và uy tín của ngành xuất bản. Sâu xa hơn, những gì mà người đọc được tiếp cận sẽ ảnh hưởng tới tư duy, cách sống của họ và xã hội mà họ sống.

Nguồn: Freepik

Vì thế, quy trình xét duyệt, những tiêu chí đặt ra cho một bản thảo và người kiểm duyệt bản thảo là rất cao, cần được đánh giá một cách khách quan và chính xác.


Quy trình thẩm định cơ bản gồm các bước như sau:

  • Bước 1: Tiếp nhận bản thảo gửi đến từ tác giả

  • Bước 2: Thẩm định sơ bộ bản thảo

  • Bước 3: Phản biện nội dung

  • Bước 4: Phản hồi tác giả

  • Bước 5: Phân công biên tập

  • Bước 6: Biên tập

  • Bước 7: Xin ý kiến chuyên gia

  • Bước 8: Duyệt bản thảo

  • Bước 9: Trao đổi tác giả

  • Bước 10: Hoàn thiện bản thảo

  • Bước 11: Dự kiến mục lục

  • Bước 12: Dịch mục lục, tóm tắt

  • Bước 13: Chế bản

  • Bước 14: Đọc soát bông

  • Bước 15: Chuyển nhà in và lưu bản thảo

(Quy trình này được tham khảo từ http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/gioi-thieu/item/3718-quy-trinh-bien-tap-binh-duyet.html)


Như vậy, bạn có thể thấy không phải cứ hoàn thành xong bản thảo là chúng ta chắc chắn mình sẽ ra được sách. Bên cạnh đó, biên tập viên và vai trò của việc biên tập là then chốt trong quá trình xuất bản, đảm bảo quyển sách đến tay người dùng phải trọn vẹn cả về nội dung lẫn hình thức.


Biên tập viên sách và vai trò của biên tập viên trong quá trình xét duyệt bản thảo


Từ điển Tiếng Việt (NXB TP.HCM) định nghĩa:

“Biên tập là biên soạn, góp ý kiến với tác giả, kiểm tra những sai sót của bản thảo tài liệu, đưa đi xuất bản”.

Luật xuất bản năm 2012 quy định về biên tập như sau:

“Biên tập là việc rà soát, hoàn thiện nội dung và hình thức bản thảo để xuất bản”.

Như vậy, biên tập viên chính là người đọc bản thảo của bạn một cách kỹ càng, đóng góp điều chỉnh cấu trúc, bố cục cho phù hợp, rà soát nội dung và hình thức cho chính xác, đảm bảo chất lượng cao nhất trước khi bản thảo được in thành sách.


Biên tập viên đóng vai trò quan trọng trong việc thẩm định nội dung bản thảo mà tác giả gửi đến, quyết định bản thảo đó có được đưa vào quy trình xuất bản hay không. Một biên tập viên chuyên nghiệp sẽ thẳng thắn từ chối những bản thảo chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường và các tiêu chí của nhà xuất bản. Ngược lại, họ cũng chính là người nâng cấp bản thảo của bạn lên một tầm mới - biến một viên ngọc thô thành xịn.

Trong ngành xuất bản ở Việt Nam, biên tập viên sách được chia làm hai nhóm, theo loại sách mà họ làm việc: biên tập viên sách tiếng Việt và biên tập viên sách ngoại văn. Công việc đánh giá nội dung bản thảo của biên tập viên (cả sách tiếng Việt lẫn ngoại văn) sẽ đi theo quy trình cố định: phát triển, thẩm định bản thảo; biên tập, chỉnh sửa; đối chiếu (nếu là sách ngoại văn).

Ở giai đoạn phát triển, biên tập viên sẽ nhìn tổng quan vào bức tranh chính trong bản thảo của bạn: Sách bạn viết thuộc thể loại nào? Thực chiến hay self-help? Tông giọng có phù hợp không? Cấu trúc đã ổn chưa? Hệ thống nhân vật như thế nào? Cách trình bày tổng quan ra sao? Có đáp ứng được nhu cầu của thị trường? Có mang đến giá trị gì cho người đọc hay không?… Biên tập viên sẽ trao đổi trực tiếp với tác giả để điều chỉnh nếu cần thiết ở bước này.


Đến giai đoạn thẩm định bản thảo, biên tập viên sẽ trực tiếp đọc từng trang nội dung, tỉ mỉ và chi tiết hơn bước đầu, sau đó biên tập, chỉnh sửa cho phù hợp. Nếu bản thảo của bạn cần cắt chữ hoặc bổ sung nội dung chi tiết, câu văn của bạn lủng củng, ý diễn đạt lan man, các kỹ thuật sử dụng không chính xác, dễ gây ra nhầm lẫn cho độc giả... thì biên tập viên sẽ là người góp ý và điều chỉnh.

Trong quá trình biên tập, không thể không nhắc đến công việc hiệu đính. Đây là công đoạn cần sự tỉ mỉ, cẩn thận, chính xác và kỹ càng về mặt thông tin. Vì thế, biên tập hiệu đính thường sẽ là người có chuyên môn đối với đề tài của bản thảo và được thuê ngoài.