• Ngân

Thùy Trang: Với tôi, freelance writer là một nghề đem lại cảm hứng và nhìn thấy tương lai

Trước khi trở thành cây viết tự do, Trang phụ trách mảng Báo chí - Truyền thông và Thiết kế Ấn phẩm trong một công ty kiểm toán thuộc BIG4. Chị quyết định nghỉ việc và chuyển hướng ngay khi dịch bệnh đang diễn ra căng thẳng. Điều gì đã đem lại cho chị động lực và sự quyết tâm để theo đuổi con đường viết lách?


- Chào Trang! Bạn giới thiệu một chút về bản thân nhé. Trước khi trở thành freelance writer, bạn làm công việc gì?


Trước khi trở thành freelance writer, tôi từng làm việc cho một công ty kiểm toán thuộc BIG4 trong 7 năm. Công việc khi đó là làm bên mảng báo chí và truyền thông cho công ty. Tuy nhiên, tôi thiên về thiết kế các ấn phẩm hơn là viết. Thỉnh thoảng tôi cũng viết thông cáo báo chí, biên tập các câu hỏi phỏng vấn và vài bài phát ngôn cho ban lãnh đạo.


- Vậy bạn chuyển hướng sang làm freelance writer được bao lâu?


Tôi bắt đầu tìm hiểu về viết lách từ tháng 4/2021. Trước đó, khi bắt đầu nghỉ việc, tôi đã phân vân là nên tiếp tục nghề thiết kế hay chuyển sang viết. Sau khi đọc cuốn “Con đường trở thành Freelance Writer” của tác giả Linh Phan, tôi quyết định chọn con đường cầm bút.


- Cuốn sách ấy có gì đặc biệt khiến bạn quyết định đi theo nghề viết lách tự do?


Thứ nhất là cảm hứng về viết lách từ cuốn sách mang lại. Trước đây, viết chỉ là cách tôi quan sát cảm xúc, vì vậy phần nhiều là theo tâm trạng; sau khi đọc sách, tôi được thôi thúc muốn viết chuyên nghiệp hơn.


Thứ hai là dựa trên những gợi ý của tác giả Linh Phan, tôi tìm thấy những cơ hội mà bản thân có thể nắm bắt như các mối quan hệ hiện có, những kiến thức về viết lách tôi đang có sẵn. Ngoài ra, tôi cũng manh nha ý tưởng cho hướng đi có thể kiếm tiền từ viết. Vì vậy, tôi quyết định theo nghề viết một cách nghiêm túc.


- Ngoài hai điều trên thì còn điều gì nữa không?


Lúc đọc sách, tôi thấy hào hứng với nghề cầm bút. Tôi ghi chú nhiều vào sách và làm theo các hướng dẫn trong đó. Ví dụ, tác giả Linh Phan có nhắc đến SWOT, một cách thức phân tích để nhận định điểm xuất phát và đánh giá những gì mình có.


Tôi thử liệt kê thì thấy mình có tiềm năng với nghề viết. Với tôi, một nghề đem lại cảm hứng và nhìn thấy được tương lai thì đáng để trải nghiệm. Đó cũng là hai yếu tố tôi thấy quan trọng nhất khi quyết định theo một nghề.


Vì vậy, khi đọc xong cuốn sách, tôi xác định được cả hai – đây là cuốn đầu tiên đem đến cho tôi sự chắc chắn đó.


- Nhưng tháng 4 cũng là giai đoạn mà tình hình dịch bệnh bắt đầu diễn biến phức tạp. Bạn có nghĩ quyết định chuyển hướng lúc này là mạo hiểm không?


Thật ra tôi nghỉ việc không phải vì mục đích chính là khởi nghiệp. Tôi muốn dành nhiều thời gian hơn cho con cái, gia đình. Trước đây, sau khi nghỉ sinh em bé, tôi đi làm lại nhưng không thể toàn tâm toàn ý cho công việc như trước vì lúc nào cũng nghĩ đến con. Tôi muốn tự tay chăm sóc và nuôi nấng con, thay vì để cho ông bà nội ngoại. Hơn nữa, tôi cũng cảm thấy mất phương hướng, giống như đã đánh mất chính mình vì công việc. Lúc ấy, cuộc sống của tôi bỗng trở nên mơ hồ.


Vì vậy, tôi quyết định phải nghỉ việc trước, dành thời gian cho con, tìm lại chính mình, xác định các vấn đề hiện tại. Tóm lại, tôi cần một khoảng lặng trước thay vì mải miết chạy theo guồng quay của cuộc sống. Đó là lý do tôi quyết định nghỉ việc.


Về tài chính, tôi đã xác định là tiền tiết kiệm vẫn đủ để trang trải cho đến khi có công việc mới, nên tôi nghĩ quyết định này trong lúc dịch bệnh diễn biến phức tạp cũng không phải quá mạo hiểm.


- Khi bạn chuyển hướng, thái độ của gia đình, bạn bè và người xung quanh thế nào?


Lúc tôi nghỉ việc, hầu như mọi người đều ngạc nhiên. Vì đó là công việc tốt, tài chính và phúc lợi ổn. Mẹ tôi cũng lo lắng, bố tôi không nói gì, chồng tôi lại cực kỳ ủng hộ. Về đồng nghiệp, người thì khuyến khích, người khuyên tôi nên suy nghĩ lại. Hầu hết những đồng nghiệp ủng hộ đều là các chị em cũng đang có con nhỏ. Có lẽ, cùng hoàn cảnh và tâm tư nên họ hiểu tại sao tôi lại quyết định như vậy.


- Bạn có nói là đã chuẩn bị tài chính trước khi nghỉ, vậy ngoài tài chính, bạn còn chuẩn bị những gì cho cuộc chuyển hướng này không?


Tôi cũng không phải là chuẩn bị tài chính. Tiền tiết kiệm trong ngân hàng ban đầu để dành đầu tư hoặc làm việc khác. Nhưng vì nhu cầu nghỉ cấp thiết, tôi quyết tâm nghỉ nên thôi luôn chuyện đầu tư mà để số tiền ấy cho “cứu đói”. May mắn thay, tôi không cần dùng đến vì còn 6 tháng trợ cấp thất nghiệp. Sau 6 tháng, tôi nghĩ đến công việc viết lách. Ngoài ra, tôi không chuẩn bị gì thêm. Mọi chuyện cứ diễn biến thuận theo dòng chảy tự nhiên và tôi cứ việc nương theo dòng chảy đó.


- Bạn chọn viết về chủ đề nào khi làm freelance writer?


Hiện tại, các dự án cá nhân tôi đang viết là về tỉnh thức, xây dựng hạnh phúc từ bên trong, yêu chính mình... Đây là con đường dài nên tôi chưa kiếm được tiền từ nó. Còn công việc mang lại thu nhập lúc này là quản lý mảng tin tức, truyền thông, thiết kế đồ họa cho công ty của em trai tôi. Cụ thể, tôi viết thông cáo, viết bài PR, tin tức về lĩnh vực thú cưng. Sắp tới, tôi sẽ phải dịch website của em tôi sang tiếng Anh vì em ấy sẽ đổi sang website song ngữ. Thỉnh thoảng, tôi cũng làm cộng tác viên review phim ảnh và sách cho báo.


- Vậy công việc đầu tiên bạn có khi làm freelance writer là quản lý mảng tin tức, truyền thông cho công ty của em bạn đúng không?


Đúng vậy. So với nhiều người, tôi kiếm được công việc khá thuận lợi. Khi em trai nghe tôi học về viết lách thì chủ động nói tôi làm việc cho công ty. Vì thời gian tôi học viết quá ngắn, chỉ 4 tháng, trong đó 2 tháng tôi bị mất phương hướng nên cũng chưa tự tin tìm việc từ viết. Theo kế hoạch, tôi cần đến một năm chuẩn bị, nhưng công việc đến sớm hơn tôi nghĩ.


Vì vậy, những công việc tôi nhận trong thời gian này là vừa làm vừa học. Khi không bị áp lực về thu nhập, tôi sẽ nhân cơ hội này để học hỏi và tích lũy kiến thức.


- Bạn có gặp những khó khăn nào trong thời gian đầu làm freelancer không?


Về mảng tin tức cho công ty của em trai, ban đầu tôi không có nhiều kiến thức về thú cưng nên khá chật vật khi viết. Sau đó, tôi tham khảo thêm các tư liệu nước ngoài và trong nước, hỏi kinh nghiệm từ người em nên bây giờ, tôi đã viết ổn hơn.


Về mảng cộng tác viên, bài đầu tiên tôi viết còn không được lên báo. Tôi phải tham khảo cách người khác viết, học thêm các từ chuyên ngành. Bây giờ tôi cũng được giao khá nhiều bài và viết trơn tru hơn.


- Tình hình dịch bệnh có ảnh hưởng nhiều đến những công việc hiện tại của bạn không?


Do giãn cách xã hội, tôi phải trông con nhỏ nên thời gian và không gian để tôi có thể yên tĩnh làm việc bị hạn chế. Một số dự án cá nhân cũng đang bị hoãn lại vì không có thời gian làm. Vì vậy, hiện tại tôi chủ yếu viết nội dung cho website của em trai và chia sẻ bài trên group.


- Những điều đó có gây khó khăn nhiều đến kế hoạch/dự định của bạn không?


Về kế hoạch thì không nhưng về tâm lý thì có. Tôi cảm thấy bức bối khi không có thời gian cho những việc muốn làm, đến không gian riêng để mình sáng tạo cũng không có. Điều này đôi khi khiến tâm trạng tôi trở nên tồi tệ.


- Bạn thường làm gì mỗi khi rơi vào tâm trạng bức bối tồi tệ như vậy?


Tôi quan sát cảm xúc, nhận biết nó và chờ nó qua đi. Đôi khi tôi cũng dùng phương pháp Ho'oponopono để tĩnh tâm lại.


- Bạn có thể giải thích cụ thể hơn về phương pháp Ho'oponopono được không?


Ho'oponopono là một phương pháp cổ của người Hawaii, giúp chúng ta nhận trách nhiệm cho mọi vấn đề mà chúng ta đang gặp phải và chữa lành cho ego – “bản ngã” bằng cách nói I love you, I'm sorry, please forgive me, thank you với chính mình.


Tôi có thể dịch nôm na là “xin lỗi ‘cái tôi’ vì những điều mình vừa cảm nhận đối với sự việc này đã làm bạn tổn thương. Mình yêu bạn, hãy tha thứ cho mình nhé và cám ơn bạn rất nhiều”.


Bạn có thể đọc cuốn sách “Không Giới Hạn - Khám Phá HO'OPONOPONO” để hiểu thêm về phương pháp này.


- Khi dấn thân vào công việc viết lách, bạn thấy khó khăn nhất của việc viết là gì?


Tôi là một người viết theo cảm hứng và khó duy trì kế hoạch đến cùng. Đó là điểm khó khăn nhất của tôi khi làm nghề. Tôi từng xây dựng kế hoạch viết cho 3 tháng nhưng rồi không làm theo được, vì đến lúc đó lại không có ý để viết theo chủ đề đã lên, tôi còn nảy sinh ý tưởng mới. Cuối cùng những gì tôi làm trong thực tế đều không tuân theo kế hoạch đã đặt ra. Tôi vẫn chưa biết khắc phục như thế nào.


- Vậy còn nỗi sợ? Bạn có sợ gì khi viết lách không?


Tôi có một nhu cầu rất lớn là mong được mọi người công nhận. Sau khi viết một bài, tôi thường theo dõi xem có ai “like” bài hay bình luận không. Tháng trước, khi bài tôi đăng lên mà không nhận được phản hồi, tôi bị bồn chồn, mất tinh thần, không tập trung được vào chuyện gì khác. Tôi sợ nhất là bị lâm vào hoàn cảnh như vậy.


- Bạn nghĩ mức độ tương tác là yếu tố quan trọng để đánh giá năng lực bản thân?


Đúng vậy, đây là điều tôi muốn nói.


- Nếu bạn cứ tiếp tục viết bài mà không nhận được nhiều tương tác thì có thấy chán nản và muốn bỏ viết không? Hay bạn sẽ tìm cách giải quyết?


Các bài tôi đăng lên gần đây cũng nhận được tương tác nên tôi chưa biết mình có lâm vào tình trạng chán nản đó không. Nhưng sau sự kiện vào tháng trước mà tôi đã đề cập, dù bài không nhận được tương tác, tôi vẫn không chán nản thì chắc cũng không dễ dàng bỏ cuộc như vậy.


- Những lúc bài viết nhận ít tương tác, bạn sẽ làm gì để vực dậy tinh thần?


Tôi từng viết một bài hỏi thẳng mọi người tại sao không tương tác bài của tôi trong một group về viết lách trên Facebook. Tôi nghĩ nếu không tự tìm ra điểm thiếu sót của nội dung thì mình phải hỏi thẳng độc giả. Sau đó, tôi trình bày sự bất an và mất tinh thần với mọi người.


Khi tôi hỏi như vậy, mọi người bên cạnh khen bài thú vị, dễ thương, chân thật thì có nhận xét là chủ đề không phải đang “hot”, cần thay đổi cách đặt tiêu đề hoặc chọn giờ vàng để đăng. Nói chung, mọi người nghiêm túc trả lời thì ít, chủ yếu là đùa vui. Nhưng chỉ cần như thế cũng đủ làm tôi hết buồn và vực dậy tinh thần.


Sau những lần hỏi như vậy, tôi rút ra được bài học quan trọng. Đó là mọi người thường thích một chủ đề ngẫu hứng, không hề chau chuốt. Vì nó là tiếng lòng chung của mọi người, mang đến sự chân thật và người đọc cảm nhận được cảm xúc trong ấy. Họ đồng cảm nên sẽ tương tác nhiều hơn.


- Như vậy, những bài tâm sự thì dễ thu hút tương tác hơn?


Tôi thấy bài viết theo kiểu mô tả là dễ được đón nhận nhất. Đó là kiểu bài đặt cảm xúc cá nhân vào nội dung hoặc cung cấp thông tin và có thêm cảm xúc, ý kiến cá nhân. Tâm sự cũng là một dạng của kiểu bài này. Người xem thích đọc những bài hợp tâm trạng, dễ đồng cảm và theo xu hướng. Kiểu câu hỏi mà tôi kể trên là thắc mắc chung của đám đông nên dễ dàng được đón nhận.


- Vậy bạn có thay đổi hướng khai thác chủ đề hoặc cách viết để chiều lòng độc giả không?


Tôi đang thay đổi hướng khai thác bài viết bằng cách tập trung vào cảm nhận và trải nghiệm thực của mình. Ví dụ, tôi sẽ chỉ viết về những gì mình đang thực sự trải qua, thực sự nghĩ về hoặc những bài học tôi thực sự học được thay vì viết theo xu hướng hay điều mà tôi chưa từng trải qua và hiểu về nó.


- Khi trở thành freelance writer, bạn thấy công việc đúng với những gì mình mong đợi không?


Đến bây giờ, tôi vẫn hài lòng với việc viết lách kiếm tiền. Tôi đi từng bước nên cũng không mong đợi nhiều. Mọi cái tôi nhận được từ viết khiến tôi có động lực học hỏi và viết tiếp.


Những giá trị tôi nhận được từ viết lách là các mối quan hệ mới; sự cởi mở và tự tin; kiến thức, bài học, trải nghiệm mới và cả thu nhập.


- Bạn có lời khuyên nào muốn dành cho những người đang ấp ủ ý định rẽ ngang sang nghề freelance writer không?


Chúng ta ở vạch xuất phát đều giống nhau, đều bắt đầu từ không có gì. Chúng ta cũng không thể biết tương lai sẽ có những cơ hội nào đến với mình, mình có thể đi bao xa, mình sẽ dừng lại giữa chừng hay không. Điều duy nhất giúp chúng ta có câu trả lời cho những thắc mắc đó là: THỬ.


Cơ hội dành cho chúng ta đang ở đâu đó trong tương lai. Chỉ là chúng ta có đi để đến được với chúng không? Mọi điều đều phụ thuộc vào khao khát của bạn, nó sẽ quyết định quãng đường bạn đi là bao xa.


Tôi rất tin vào câu mà Paulo Coelho đã viết:

"Khi bạn khao khát điều gì, cả vũ trụ sẽ hợp sức để bạn có được điều đó".

Về Trang:
Kinh nghiệm freelance: < 6 tháng.
Lĩnh vực chuyên môn: Viết blog và Content marketing.
Công việc hàng ngày: Sản xuất nội dung cho website, group; thiết kế hình ảnh.
Thu nhập trung bình hàng tháng trong 6 tháng trở lại đây: Khoảng 9 triệu/ tháng.
Có thể tìm thấy Trang ở: https://thuytrangwriter.com/.