top of page

Biên tập viên Thu Hà: Biên tập viên sách tự do sẽ là xu hướng phát triển trong tương lai

Là cử nhân tiếng Nhật, từng đi du học 2 năm, Thu Hà quyết định chọn con đường trở thành biên tập viên sách vì niềm đam mê với sách. Hãy cùng lắng nghe những chia sẻ của Hà về hậu trường đằng sau sự ra đời của một cuốn sách cùng nhận định của cô về xu hướng của nghề biên tập viên sách tự do trong tương lai.


- Chào Hà! Hà có thể giới thiệu một chút về mình và công việc hiện tại không?


Tôi là Nguyễn Thu Hà, sinh năm 1990, hiện đang làm biên tập viên tại công ty sách Quảng Văn. Tôi đã làm công việc này được 5 năm.


- Cơ duyên nào đã đưa Hà đến với con đường biên tập viên sách?


Tôi vốn là sinh viên chuyên ngành tiếng Nhật. Sau khi đi du học 2 năm trở về nước, tôi rơi vào trạng thái mông lung, không có định hướng rõ ràng về việc mình nên làm gì tiếp theo. Hễ đọc được tin tuyển dụng hấp dẫn liên quan đến tiếng Nhật là tôi đều gửi CV và đi phỏng vấn. Nhưng bản thân tôi lại không thật sự thấy hài lòng với những công việc được nhận vào làm.


Vì vậy, tôi đã dành nhiều thời gian để ngồi lại với bản thân, nhìn thật sâu vào chính mình và suy ngẫm xem tôi thực sự muốn làm gì, có thể làm công việc nào và sẽ gắn bó lâu dài với loại công việc ra sao.


Với ba câu hỏi ấy, tôi đều đưa ra chung một đáp án: công việc liên quan đến sách. Vì tôi rất thích đọc sách. Và mối duyên của tôi với nghề biên tập viên sách đã hình thành như thế.

- Vậy công việc đầu tiên của Hà ở vị trí biên tập viên sách là gì?


Đó là làm biên tập sách tiếng Nhật part-time, nghĩa là cũng liên quan đến ngành học của tôi. Sau đó, tôi dần được lên full-time và cũng có nhận thêm công việc dịch tiếng Nhật.


- Khi Hà ứng tuyển vị trí biên tập viên sách tiếng Nhật part-time, ngoài yêu cầu về khả năng ngoại ngữ tốt thì còn cần những yêu cầu nào nữa không?


Dù bạn ứng tuyển làm cộng tác viên vị trí dịch sách hay biên tập, nhà tuyển dụng đều cho bạn làm bài kiểm tra để xem khả năng ngoại ngữ và kỹ năng biên tập của bạn đến đâu.


- Trước khi chính thức trở thành biên tập viên sách, Hà có lầm tưởng hay ngộ nhận nào về nghề không?


Rất nhiều (cười). Lúc đầu tôi nghĩ biên tập viên sách chỉ là ngồi một chỗ, cả ngày đọc bản thảo để soi lỗi chính tả. Sẽ có một không gian toàn sách, nơi mọi người chỉ nói chuyện về sách và công việc chính của biên tập viên là ngồi đọc và soát lỗi chính tả từ cuốn này đến cuốn khác. Đây chính là ngộ nhận lớn nhất của tôi về nghề.


- Vậy chính xác thì vai trò của một biên tập viên sách là gì?


Trước đây trong một buổi phỏng vấn mà tôi làm MC, chị Ngô Thu Ngần của NXB Phụ nữ có đưa ra quan điểm: Biên tập viên là xương sống của một đơn vị xuất bản.


Sếp tôi, Trịnh Minh Tuấn – CEO của công ty Quảng Văn cho rằng: Biên tập viên là giám đốc của một bản thảo.


Cá nhân tôi sau một thời gian hành nghề thì cảm thấy biên tập viên là bố của đứa trẻ mang tên bản thảo. Nếu như tác giả là mẹ - người “thai nghén” đứa con bản thảo thì biên tập viên sẽ đóng vai trò người bố chăm chút cho hai mẹ con.


Sự chăm chút ấy bắt đầu từ khi đứa con còn là hạt mầm ý tưởng cho đến lúc ra đời thành một cuốn sách hoàn thiện, rồi tiếp tục dõi theo sự phát triển của cuốn sách ấy khi ra mắt ngoài thị trường.


Đôi khi chính người bố - biên tập viên là người gieo hạt mầm ý tưởng ấy vào trong lòng người mẹ - tác giả.


- Một sự so sánh rất thú vị và sát thực tế. Vậy công việc của một biên tập viên sách chắc chắn không chỉ là làm việc với bản thảo phải không?


Với biên tập viên, họ có hai nguồn để nhận bản thảo (tiếng Việt):

  1. Tác giả tự gửi tác phẩm đến nhà xuất bản mà mình tin tưởng.

  2. Biên tập viên có ý tưởng và mời tác giả để cộng tác biến ý tưởng đó thành sách.

Đây chính là giai đoạn xây dựng ý tưởng cho bản thảo sách mà bất kỳ biên tập viên nào cũng phải đảm nhận ở khâu đầu tiên.


Sau giai đoạn này, biên tập viên sẽ trao đổi với tác giả để xây dựng khung (outline) cho bản thảo. Quan trọng là phải thúc giục tác giả để họ “sinh đẻ đúng kế hoạch”.


Khi đã có bản thảo trong tay (là cả một quá trình rất dài) thì mới đến phần biên tập. Từ sửa câu chữ, bố cục, hình ảnh, đồng thời biên tập viên phải phối hợp với nhiều bộ phận khác như họa sĩ minh họa để hoàn thiện một cuốn sách. Ý tưởng cho bìa sách cũng đến từ biên tập viên. Rồi chế bản, dàn trang, kiểm tra lỗi morat…