• Ngân

Bạn làm gì để kiếm được những đồng tiền đầu tiên từ viết lách dù rất ít kinh nghiệm?

Nếu là cây viết mới vào nghề, hẳn bạn đang bối rối khi không biết làm sao tìm kiếm và thuyết phục khách hàng thành công để có được khoản thu nhập đầu tiên. Dưới đây là những bí quyết mà 4 cộng tác viên nhà Viết Lách Kiếm Tiền rút ra từ trải nghiệm của mình.


HẠNH TRANG - FREELANCE MEDICAL WRITER


1. Xuất bản các sản phẩm chất lượng


Khi mới bắt tay vào viết, bạn chưa có nhiều sản phẩm với khách hàng cũ để đi chào hàng. Nhưng đừng vì thế mà cảm thấy ngần ngại hay sợ hãi. Bất kỳ cây viết nào cũng phải trải qua giai đoạn khó khăn này.


Vào thời điểm chập chững đó, mình đã tập trung phát triển website cá nhân và xuất bản một ebook trong thị trường ngách đã lựa chọn. Đây chính là những sản phẩm chất lượng, minh chứng cho năng lực của mình đồng thời là bộ mặt, giúp nhiều độc giả và khách hàng biết tới mình hơn. Từ đó, cơ hội tìm kiếm và thuyết phục thành công khách hàng sẽ tăng lên.


Bạn có thể chăm chút cho website, fanpage, instagram cá nhân hoặc tự xuất bản ebook cho mình. Đừng nóng vội mong ngóng khách hàng và cũng đừng nản chí khi mãi chưa có được những đồng tiền đầu tiên từ viết lách. Hãy cứ vững tin và kiên trì viết cho chính bạn trước. Những bước đi ấy không vô nghĩa, vì đó chính là nền móng để bạn xây dựng thương hiệu cá nhân, là bước lấy đà để bạn bật nhảy thật xa trong tương lai.


2. Mở rộng mạng lưới kết nối


Cùng thời điểm xuất bản ebook đầu tiên, mình bắt đầu “tấn công” các cây viết tự do khác. Mình gửi lời mời kết bạn tới những freelance writer mình yêu thích. Mình thả tim và bình luận những bài viết tâm đắc của “idol”. Kết quả, mình có được cơ hội trở thành cộng tác viên của trang Viết lách kiếm tiền, mặc dù tại thời điểm đó, mình chưa hề chia sẻ bất kỳ bí quyết hay kinh nghiệm viết nào. Ngoài ra, nhờ cộng đồng cây viết chất lượng, mình được giới thiệu những cơ hội việc làm phù hợp, đồng thời nghe ngóng được thông tin tuyển dụng đắt giá.


Mở rộng mạng lưới kết nối với cộng đồng cây viết tự do sẽ giúp bạn thêm cơ hội tìm thấy khách hàng tiềm năng. Vì vậy, đừng ngần ngại nữa, hay tham gia cộng đồng viết lách tự do cùng chúng mình nhé!


3. Chủ động tiếp cận khách hàng


Khác với công việc văn phòng - sếp giao việc, bạn làm theo - viết lách tự do yêu cầu bạn phải chủ động. Khi đã có những sản phẩm chất lượng và nghe ngóng được thông tin tuyển dụng tiềm năng từ các cây viết tự do khác, bạn hãy chủ động liên hệ và tiếp cận khách hàng. Thậm chí, mình từng gửi thư cho những công ty không hề đăng tin tuyển dụng vì biết đâu mình chính là mảnh ghép phù hợp họ chưa từng nghĩ tới.


Cho dù bạn bị từ chối hoặc tệ hơn là không nhận được bất kỳ lời hồi đáp nào thì cũng đừng lo. Mình đã từng gửi đi hơn chục thư chào hàng với tỉ lệ không hồi đáp là 99%. Nhưng chỉ cần 1% đồng ý là đủ. Hơn nữa, 99% thất bại chính là cơ hội để bạn luyện tập khả năng thuyết phục và lan tỏa những sản phẩm chất lượng.


-----------o0o-----------


HÀ PHƯƠNG - FREELANCE WRITER


Những ngày đầu khi còn rất ít kinh nghiệm và chưa biết cách rao bán bản thân, mình đã mạnh dạn vào các nhóm tuyển dụng trên facebook. Tại đó, mình dễ tìm được các đơn vị cần người viết bài SEO. Mình đã có được những đồng tiền đầu tiên từ viết lách bằng cách viết nội dung chuẩn SEO.

Khi đó, có thể nói kinh nghiệm viết của mình chỉ hơn con số 0 một chút. Dù trước đó mình cũng có viết trên website dạng bài mà mình “tin” là chuẩn SEO dựa trên các kiến thức có được từ mạng. Tuy vậy, mọi thứ vẫn mơ hồ và không có sự bài bản.

Sau khi có được công việc viết nội dung chuẩn SEO đầu tiên, mình đã học bằng tâm thế người lần đầu viết nội dung. Mình bắt đầu được đào tạo những kiến thức cơ bản nhất về chính tả, cách dùng từ đặt câu, cách triển khai ý không bị lộn xộn… Sau đó, mình chính thức học và viết nội dung chuẩn SEO để có được nguồn thu nhập đầu tiên.

Sau khi từ con số 0 chuyển sang con số 1 với nhiều bài được đăng trên website, mình tự tin hơn để mạnh dạn nói mình đã có kinh nghiệm. Từ quãng thời gian này, mình rút ra được một số điều để những người viết mới có thể kiếm được thu nhập đầu tiên từ viết lách dù ít kinh nghiệm, thậm chí chưa từng sáng tạo nội dung nào:

1. Mình nghĩ bất cứ khởi đầu nào bạn thấy ổn (hoặc có cơ hội để bắt đầu) thì vẫn nên mạnh dạn nắm lấy và thử sức. Khi bạn có những đồng tiền đầu tiên và kèm theo đó là “có kinh nghiệm”, cơ hội sau sẽ đến dễ dàng và chất lượng hơn.

2. Theo chị Linh Phan nhiều lần chia sẻ, bạn đừng bao giờ bán rẻ công sức lao động của mình quá lâu. Sau một vài dự án đầu tiên với “số vốn” kinh nghiệm ít ỏi, người viết nên cân nhắc tăng giá hoặc lựa chọn các dự án tiếp theo với mức thù lao tốt hơn để nỗ lực hơn và kích thích bản thân cố gắng nâng cao chất lượng nội dung.

3. Ngay cả khi chưa có chút kinh nghiệm nào, chúng ta vẫn có thể bắt đầu tìm kiếm cơ hội như cộng tác với báo tạp chí, tham gia cuộc thi viết hoặc làm thực tập ở một số công ty quảng cáo... Trong giai đoạn đầu, mức thù lao bạn nhận được dù nhỏ nhưng cũng là động lực lớn để cố gắng bước tiếp.

Khoảng cách giữa 0đ và 80.000đ thu nhập từ viết lách tuy nhỏ nhưng đó là sự khởi đầu. Sau đó, tùy thuộc vào điều bạn ưu tiên, mục tiêu, sự nỗ lực và cả cách tiếp cận của bạn, thu nhập sẽ tăng lên từ 2 triệu - 3 triệu - 5 triệu - 10 triệu…

4. Hãy bắt đầu bằng sở thích, thế mạnh hoặc đam mê của bạn để có thể tận dụng tối đa sự sáng tạo cũng như kinh nghiệm hiện có. Như vậy, những bước đi đầu tiên của bạn sẽ vững hơn.

Nếu bạn thích vẽ hoặc thiết kế nhà cửa, đồ nội thất thì có thể bắt đầu viết về các chủ đề này. Nếu bạn có kinh nghiệm làm việc tại nhà sách và đọc nhiều sách thì có thể viết review sách, tóm tắt sách để có thu nhập (trên nền tảng Fonos cũng có khá nhiều cơ hội). Nếu bạn đam mê xây dựng phim hay kênh Youtube của mình thì có thể bắt đầu viết kịch bản video để mang về thu nhập đầu tiên trước khi bắt tay vào thực hiện kế hoạch lâu dài.

5. Dù ít kinh nghiệm và chưa có thu nhập nhưng bạn hoàn toàn có thể xây dựng một blog cá nhân miễn phí trên nền tảng Wix hoặc Wordpress để viết những gì mình thích, có thế mạnh, đồng thời rèn luyện cách viết. Bạn có thể tổng hợp những bài viết được đăng công khai lên blog để làm portfolio giới thiệu đến nhà tuyển dụng. Khi đó, dù viết chưa nhiều nhưng bạn vẫn có một "kho" sản phẩm để tăng giá trị cạnh tranh với các ứng viên khác.

Một người viết mới còn ít kinh nghiệm thì sẽ khó có nhiều cơ hội ngay. Tuy vậy, nếu bạn bắt đầu từ việc nhỏ, tăng dần lên về năng suất và cả chất lượng nội dung, bạn sẽ có được thu nhập đầu tiên và hơn thế nữa.


-----------o0o-----------


MỸ HƯỜNG - FREELANCE WRITER/ BLOGGER


Khi mới bước chân vào nghề viết tự do, điều khiến bạn dễ mất tự tin nhất khi đi xin việc là kinh nghiệm còn ít. Nhưng làm sao để vượt qua nỗi lo này? Dưới đây là những cách mình đã áp dụng để có những công việc đầu tiên khi mới bước chân vào nghề viết.


1. Tạo một Portfolio thật đẹp


Dù bạn là người mới hay có nhiều kinh nghiệm, việc xây dựng một portfolio chuyên nghiệp là điều quan trọng. Vì ít kinh nghiệm nên khách hàng chưa biết bạn là ai, chuyên môn là gì, vì sao phải thuê bạn. Nhưng với portfolio, bạn có thể cho họ biết bạn là ai, năng lực bạn thế nào và bạn đang cung cấp dịch vụ gì. Tuy nhiên, nếu bạn vẫn còn tự ti về sự thiếu kinh nghiệm và không biết “làm đẹp” portfolio như thế nào, mình gợi ý một số cách như sau:


+ Viết bài guest post: Tác dụng của guest post là bạn có thể quảng bá bản thân đến nhiều người hơn. Họ sẽ biết bạn là ai, bạn làm gì và tìm kiếm bạn như thế nào. Đây là cách giúp bạn vừa tiếp cận với đa dạng độc giả, vừa giúp bạn có thêm kinh nghiệm để làm đẹp portfolio.


Nhiều người làm nghề viết đã lựa chọn cách làm này để xây dựng và quảng bá thương hiệu cá nhân, dù họ có nhiều hay ít kinh nghiệm. Biết đâu khách hàng của bạn chính là độc giả vô tình xem được bài viết bạn đăng trên guest post thì sao? Để làm thế nào tìm kiếm và có bài guest post hiệu quả, bạn có thể tham khảo thêm bài viết này để được hướng dẫn kỹ hơn.


+ Viết blog: Đối với người viết, dù bạn mới vào nghề hay đã "lăn lộn" lâu năm, bạn đều cần sở hữu blog cá nhân. Blog không chỉ là nơi bạn thỏa sức đam mê viết mà còn cho độc giả biết khả năng của bạn tới đâu, thị trường ngách bạn đang theo đuổi là gì.


Có nhiều khách hàng yêu cầu xem một số bài viết trước đây của bạn khi tuyển dụng, và blog chính là nơi bạn cung cấp cho họ những bài viết đó. Bạn không cần mất thời gian viết bài mẫu để chứng minh khả năng. Ngoài ra, việc sở hữu blog cá nhân còn thể hiện sự chuyên nghiệp và tâm huyết của bạn đối với nghề.


Ngoài ra, blog còn có tính năng giống như một portfolio. Nếu bạn quyết định sử dụng blog như portfolio, hãy dành thời gian đầu tư nghiêm túc cho blog, xem blog như một khách hàng của bạn. Cụ thể, bạn lên thời gian đăng bài đều đặn và bám sát deadline, tạo một lượng bài viết đủ lớn để khách hàng biết khả năng của bạn. Đa số khách hàng trước khi thuê bạn, họ sẽ dạo một vòng blog của bạn, nếu ấn tượng, nội dung thu hút, họ sẽ không ngần ngại thuê bạn.


2. Sử dụng mạng xã hội để quảng bá thương hiệu


Ở Việt Nam, hầu như mọi người đều có tài khoản Facebook, vì vậy, Facebook là nơi tạo nhiều cơ hội để bạn tìm kiếm khách hàng. Tuy nhiên, có nhiều cây viết không tận dụng tối đa tính năng của mạng xã hội. Điều này sẽ không là vấn đề nếu họ vẫn có thể kiếm được việc làm mà không cần nhờ đến Facebook, Instagram...


Tuy nhiên, đối với một cây viết mới vào nghề, bạn không nên bỏ qua thị trường này. Hãy năng nổ và hoạt động tích cực nhất có thể. Hiện nay, có nhiều nhóm dành cho người viết, những nhóm này không phải chỉ người viết mới tham gia mà còn có sự hiện diện của nhiều nhà tuyển dụng. Vì vậy, bạn hoạt động năng nổ bao nhiêu, nhiều người sẽ biết đến bạn nhiều bấy nhiêu, kéo theo cơ hội công việc sẽ đến nhanh chóng.


Ngoài Facebook, có một nền tảng mạng xã hội khác bạn không thể bỏ qua là LinkedIn. Đây là nơi quy tụ đông đảo mọi người đến từ nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Nếu bạn biết cách tận dụng, bạn chắc chắn không những tìm được khách hàng mà còn kiếm được khách chấp nhận trả nhuận bút cao hơn so với bình thường. Bạn đọc bài viết này để biết cách xây dựng hồ sơ LinkedIn chuyên nghiệp hơn.


Ngoài ra, LinkedIn, Vietnamworks, vlance hay bất kỳ trang tìm kiếm việc làm nào đều có chế độ để chúng ta nhận tin nhắn khi thông báo công việc mới. Bạn hãy cài đặt chế độ đó để không bỏ lỡ những công việc tốt nhé.


3. Pitching tìm kiếm khách hàng


Nếu chỉ ngồi yên một chỗ và chờ khách hàng đến, bạn sẽ nhanh nản chí. Đây chính là lúc bạn đứng lên ở tư thế chủ động. Trước tiên, hãy đi “bán thân” ở những công ty nhỏ lẻ. Bạn có thể tìm đến các doanh nghiệp đó và cho họ biết bạn có thể làm gì để cải thiện nội dung và thu hút thêm nhiều khách hàng. Bạn tìm địa chỉ email và liên lạc trực tiếp đến những người phụ trách mảng nội dung của những công ty đó để trực tiếp thuyết phục họ sử dụng dịch vụ của bạn.


Ngoài ra, bạn nên tận dụng tối đa mối quan hệ hiện có và mở rộng mối quan hệ hiện tại. Hãy nói cho gia đình, bạn bè biết công việc hiện tại của bạn là gì và nhờ họ giúp đỡ. Bạn sẽ không bao giờ ngờ được sức mạnh của mối quan hệ sẽ mang công việc tới nhanh cho bạn như thế nào. Bên cạnh đó, đừng quên mở rộng mạng lưới viết lách của bạn rộng hơn.


Ai cũng bắt đầu ở vạch xuất phát, nhưng quan trọng bạn có vượt qua nỗi sợ và đi những bước chân đầu tiên không, điều đó mới quan trọng.



-----------o0o-----------


NGUYỄN THÙY DƯƠNG - FREELANCE WRITER


Nếu bạn chỉ ngồi chờ để một công việc bay tới và thêm một chút may mắn, vô tình lọt vào mắt nhà tuyển dụng thì ngày đó chắc còn xa xôi. Dưới đây là một số bí kíp của mình để có được những khoản nhuận bút đầu tiên khi còn ít hoặc chưa có kinh nghiệm.


Nếu chưa có kinh nghiệm, hãy "viết" để có kinh nghiệm.


Đối với một người chưa có kinh nghiệm, lời khuyên của mình là hãy tạo ra các sản phẩm viết lách từ sự cho đi.


Với vai trò là một người viết, mình đã cố gắng chia sẻ kiến thức từ những trải nghiệm cá nhân, bày tỏ suy nghĩ, quan điểm về các vấn đề xã hội. Cho đi không vụ lợi, cho đi không toan tính và những gì nhận được sẽ đến sau. Mình đã làm và luôn tin như vậy.


Thời gian đầu mới học viết, mình đăng tải lên các diễn đàn như Spiderum, Medium, lắng nghe ý kiến phản hồi của độc giả để tích lũy kinh nghiệm. Còn nhớ những đồng tiền lần đầu nhận được từ viết lách, đó là 500.000 đồng khi dành được giải nhì trong một cuộc thi viết. Đó là 100.000 đồng khi bài viết được Spiderum chọn lọc để chuyển thành dạng podcast và video. Những khoản nhuận bút đầu tiên tuy không nhiều nhưng là tiền đề cho sự phát triển về sau trong sự nghiệp viết của mình.


Không chỉ dừng lại ở đó, vài tháng sau mình nhận được một lời mời làm biên tập viên cho cafeF thông qua những bài viết trên diễn đàn. Sức mạnh của sự cho đi mình muốn nói đến chính là như vậy.

Nếu trong tình trạng "tay không bắt giặc", bạn sẽ không thể thuyết phục nhà tuyển dụng "yêu" ngay từ cái nhìn đầu tiên. Nhưng khi bạn đã có một hoặc hai tác phẩm có sức ảnh hưởng, đó sẽ là yếu tố quyết định nhà tuyển dụng có gật đầu với CV của bạn hay không. Cách bạn viết, cách bạn triển khai ý tưởng và cả kinh nghiệm chuyên môn trong lĩnh vực đó, thứ mà không ai khác có thể mang đến cho họ. Chính những bài viết đó là bằng chứng để mọi người thấy năng lực thực sự của bạn đến đâu.


Tiếp theo, bạn lựa chọn một đến hai bài nổi bật phù hợp với nội dung doanh nghiệp muốn truyền tải và gửi qua email cho họ. Nhờ bí kíp này, mình đã có những công việc đầu tiên.


Như vậy, dù ít kinh nghiệm, cây bút của bạn vẫn luôn có chỗ để dùng. Nếu ngòi bút chưa đủ mạnh, vậy bạn nhân cơ hội này rèn luyện cho nó cứng cáp hơn. Khi đã chinh phục được một cộng đồng bằng ngòi bút của mình, bạn dễ dàng để nhà tuyển dụng hiểu "bạn phù hợp với vị trí này".


Siêng nhặt chặt bị


Câu tục ngữ trên có nghĩa là siêng năng tích góp, nhặt nhạnh những thứ nhỏ bé. Kinh nghiệm thì bạn cần tích lũy mỗi ngày, nhưng kiến thức phải học mới có được.


"Muốn viết đúng cần có tư duy đúng"


Lĩnh vực viết chia ra nhiều ngành nghề với các thể loại khác nhau như viết bài chuẩn SEO, copywriting, viết truyện, làm thơ... Sẽ không ai muốn nhận một người hỏi cái gì cũng không biết, và ít người sẵn sàng trả chi phí đào tạo người mới bắt đầu. Vì vậy, bạn hãy học và đọc nhiều hơn, thử sức với các thể loại khác nhau để rèn giũa vũ khí của mình.


Thật khó có thể tự tin nhận việc khi chúng ta không hiểu chút gì về nó. Nếu được giao một bài viết chuẩn SEO, bạn định thế nào? Hoặc ai đó yêu cầu viết một bài bán hàng nhưng bạn không hiểu độc giả và chính bạn cũng không biết làm th