top of page

Hướng dẫn chi tiết cách viết sách kỹ năng được "vạn người mê"

Một trong những thể loại sách của dòng non-fiction (phi hư cấu) được nhiều tác giả lựa chọn viết nhất là sách kỹ năng. Mặc dù dòng sách này chỉ tập trung sâu vào một lĩnh vực ngách nào đó nhưng luôn được người đọc chờ đón. Sách dạng này cũng dễ dàng lọt vào top best seller hơn so với những thể loại khác và trở thành sách gối đầu giường của nhiều độc giả.


Tuy nhiên, cũng giống như những dòng phi hư cấu khác, để hoàn thiện thể loại này, bạn cần chuẩn bị rất nhiều công đoạn khác nhau. Ở bài viết bên dưới, mình sẽ hướng dẫn làm thế nào để viết sách kỹ năng một cách dễ dàng và thu hút được nhiều độc giả nhất.


Lên kế hoạch viết sách


Xác định mục tiêu viết dạng sách kỹ năng


Trước khi bắt đầu tiến vào hành trình viết sách, bạn cần xác định được mục tiêu và lý do bạn theo đuổi dòng sách này. Bạn hy vọng điều gì sẽ khiến độc giả nghĩ, cảm thấy hoặc làm gì đó sau khi đọc xong cuốn sách của bạn? Những phương pháp bạn đưa ra có tối ưu, dễ tiếp cận và mang lại hiệu quả cao? Cuốn sách của bạn có giúp độc giả giải quyết được vấn đề?


Khi bạn biết được mình muốn gì, bạn sẽ biết cách đặt các mảnh ghép vào đúng vị trí vốn có của nó.


Hiểu rõ thể loại muốn viết


Có nhiều chủ đề cho bạn lựa chọn khi viết sách kỹ năng như: kỹ năng sống, sách hướng dẫn,... Bạn nên lựa chọn chủ đề nào mình cảm thấy tự tin và hiểu rõ về nó nhất. Bình thường, tác giả sẽ lựa chọn những chủ đề mà họ đang nghiên cứu hoặc tiếp xúc với nó mỗi ngày để viết. Vì họ có thể lồng ghép những câu chuyện vào nội dung để cuốn sách bớt khô khan và tẻ nhạt hơn.


Lựa chọn công thức viết sách


Nếu bạn muốn kể một câu chuyện, bạn cần phải biết mình nên dùng công thức nào để kể câu chuyện đó hay và lôi cuốn nhất. Một vài công thức bạn có thể tham khảo như sau:

Illustration by Tatyana Krasutskaya from Ouch!

Cấu trúc ba hành động truyền thống


Bạn sẽ kể câu chuyện theo trình tự thời gian. Về cơ bản, bạn đang sắp đặt bối cảnh: giới thiệu nhân vật chính và mô tả sự kiện khiến câu chuyện của nhân vật chính bắt đầu có sự thay đổi. Phần giữa mô tả cuộc hành trình của nhân vật chính và những trở ngại nhân vật gặp phải trên đường.


Trong phần này, bạn cũng có thể giới thiệu một nhân vật phản diện. Nhân vật phản diện ở đây không nhất thiết là người thực tế mà thay vào đó có thể là một thách thức lớn bạn phải đối mặt: chẳng hạn như một sự mất mát nào đó. Sau đó, bạn đến phần kết thúc hoặc hành động giải quyết vấn đề.


Đây là nơi mà nhân vật chính và nhân vật phản diện đối đầu: xây dựng cao trào cho câu chuyện. Ví dụ, bạn đang có một cuộc sống yên bình với công việc ổn định, nhưng vì dịch bệnh, bạn gặp nhiều vấn đề về tâm lý, nhưng sau đó bạn đã vượt qua được vấn đề tâm lý đó và muốn chia sẻ những cách áp dụng trong khoảng thời gian chữa lành. Sau phần cao trào, bạn buộc các phần lỏng lẻo lại với nhau và nhấn mạnh những điều bạn muốn gửi gắm đến người đọc.


Điều khiển thời gian


Với cấu trúc này, bạn bắt đầu câu chuyện của mình ở đâu đó giữa cuộc hành trình và sử dụng hồi tưởng để kể cho người đọc biết mọi thứ được bắt đầu như thế nào. Bạn cũng có thể chuyển tiếp đến các sự kiện trong tương lai và sau đó quay lại thời điểm trước đó. Cấu trúc này đặc biệt hiệu quả khi người đọc đang thực hành một phương pháp nào đó nhưng lại lọt vào điểm rơi khiến họ mất hứng thú, muốn từ bỏ. Lúc này, việc dự đoán được tương lai chính là cách truyền động lực giúp họ tiếp tục cuộc hành trình.


Cấu trúc hình tròn


Ở đây, bạn bắt đầu câu chuyện của mình với sự kiện cao trào xảy ra ở phần cuối. Sau đó, bạn quay lại phần đầu và phần giữa, mô tả điều gì đã dẫn đến sự kiện cao trào này. Cuối sách, bạn nhắc lại sự kiện cao trào đó và kết nối các phần với nhau.


Cấu trúc song song


Với cấu trúc này, bạn đang kể hai hoặc nhiều câu chuyện cùng một lúc. Mỗi câu chuyện riêng biệt đều có phần mở đầu, phần giữa và phần cuối riêng. Bạn có thể đan xen những câu chuyện với nhau hoặc kể riêng nhưng cuối cùng, bạn cần phải gắn kết chúng lại với nhau.


Viết dàn ý


Khi đã xác định được chủ đề, công thức viết sách, bạn sẽ bước sang giai đoạn lập dàn ý. Dàn ý rất quan trọng vì nó sẽ giúp bạn bao hàm tất cả những gì muốn nói. Bạn có thể áp dụng cách dưới để việc lập dàn ý trở nên dễ dàng hơn.


Bạn viết ra những phần chính trong cuốn sách. Nếu bạn sử dụng phong cách tường thuật, đây sẽ là phần đầu, phần giữa và phần cuối, tùy theo thứ tự mà bạn quyết định kể. Đối với sách kỹ năng, bạn cần đưa ra nỗi đau mà người đọc thường mắc phải và những phương pháp, quy trình để giải quyết nỗi đau đó.


Bây giờ hãy xem xét từng phần riêng biệt. Viết ra tất cả những điểm bạn muốn đề cập trong phần đó. Nhìn vào tất cả ý phụ và xem bạn có thể kết hợp, phân tách những ý nào, những ý nào có thể là ý phụ của những ý khác v.v.