• Ngân

Viết phần mở đầu thế nào để dễ đi vào lòng người? (Kèm ví dụ minh họa)

Theo bạn, yếu tố bị đánh giá thấp nhất trong một bài viết là gì?


Đó chắc chắn không phải tiêu đề. Chúng ta luôn thấy có rất nhiều tài liệu viết về tầm quan trọng của tiêu đề và làm sao để “giật tít” ấn tượng. Tuy nhiên, một tiêu đề dù ấn tượng đến đâu nhưng phần mở đầu lại nhàm chán thì người đọc cũng không buồn lướt xuống xem tiếp.


Đoạn mở đầu chính là yếu tố thường bị người viết bỏ qua hoặc xem nhẹ khi triển khai nội dung. Bên cạnh đó, cũng không ít bạn bối rối, chẳng biết nên đặt bút viết câu đầu tiên thế nào sao cho trơn tru để đi vào bài một cách tự nhiên.


Bài viết này sẽ giúp bạn gỡ rối vấn đề đó bằng cách gợi ý 8 kỹ thuật viết phần mở đầu dễ đi vào lòng người, đồng thời chỉ ra những lưu ý cần biết.


Thế nào là một đoạn mở đầu “đi vào lòng người”?


Có người cho rằng đoạn mở đầu cần viết ngắn gọn trong 2, 3 dòng là đủ, với cách viết đi thẳng vào vấn đề, không cần phải đi vòng vo tam quốc. Tuy nhiên, trong thực tế, ta thường bắt gặp nhiều bài có phần mở đầu dài đến 3 – 5 đoạn văn nhưng vẫn nhận được lượng tương tác cao, ví dụ:


Đây là một bài viết của PGS.TS Nguyễn Phương Mai, tác giả hai quyển sách “tôi là một con lừa” và “Con đường hồi giáo”. Bài viết đã nhận được 3000 tương tác và khoảng 1.100 lượt chia sẻ.


Hoặc có bài mà phần mở đầu chỉ với 2 dòng vỏn vẹn:


Từ hai bài viết trên, ta có thể thấy một đoạn mở đầu hấp dẫn không quan trọng dài hay ngắn mà phụ thuộc vào các yếu tố sau:

  • Phù hợp với thể loại và mục tiêu. Một bài đăng trên fanpage để chạy quảng cáo thì phần mở đầu không thể dài quá 3 dòng. Một bài hướng dẫn chi tiết hơn 3000 từ trên blog thì phần mở đầu nếu chỉ vỏn vẹn 3 câu thì sẽ thiếu cân xứng.

  • Cung cấp ngữ cảnh. Cùng một chủ đề, mỗi người sẽ có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Ví dụ, với đề tài chăm sóc sức khỏe tinh thần trong mùa dịch, người tiếp cận bằng dạng bài liệt kê danh sách việc cần làm, người thì chia sẻ câu chuyện cá nhân. Do đó, phần mở đầu sẽ cung cấp ngữ cảnh cho người đọc về cách bạn trình bày vấn đề, đưa ra quan điểm xuyên suốt bài viết.

  • Chỉ ra trọng tâm vấn đề. Nhiều bạn lậm vào cách viết vòng vo hoặc đưa ra những thông tin không liên quan, khiến đoạn mở đầu và phần thân thiếu sự liên kết.

  • Tiết lộ lợi ích của việc đọc tiếp. Trước khi đọc một bài viết, mọi người luôn muốn biết họ sẽ nhận được gì hoặc tại sao họ cần tìm hiểu về chủ đề này. Một đoạn mở đầu hấp dẫn sẽ hé lộ lợi ích để thúc đẩy người đọc tiếp tục lướt xuống.

  • Khơi gợi sự tò mò. Nếu bạn tiết lộ mọi thông tin quan trọng cũng như câu trả lời ngay trong phần mở đầu, người đọc sẽ không còn hứng thú để xem tiếp. Vì vậy, bạn hãy khơi gợi sự tò mò bằng cách đặt câu hỏi hoặc đưa ra lời hứa hẹn để người đọc phải theo dõi xem bạn sẽ trả lời hoặc thực hiện lời hứa ấy như thế nào.

Những lưu ý cần biết trước khi viết đoạn mở đầu


Tiếp nối ý tưởng nhưng không lặp lại tiêu đề


Đây có lẽ là một trong những lỗi cơ bản của người viết: lặp lại tiêu đề ở đoạn mở đầu. Điều này làm giảm đi sức hấp dẫn vì người đọc đã xem tiêu đề, bạn không cần thiết phải viết lại lần nữa. Bên cạnh đó, việc lặp lại cũng cho thấy người viết nghèo ý tưởng, không biết điều gì mới mẻ hơn. Nếu đọc các bài viết của những cây bút giàu kinh nghiệm, bạn sẽ thấy họ không lặp lại tiêu đề mà luôn tiếp nối hoặc củng cố thêm tiêu đề để tạo tiền đề cho phần chính của bài viết.


Dùng từ “bạn” ít nhất 1 lần


“Bạn” là một từ có sức nặng. Nó cho người đọc biết bạn - tác giả - đang viết nội dung hướng về họ. Bạn đồng cảm với những vấn đề của họ và mong muốn bài viết có thể mang lại giá trị cho họ. Dùng từ “bạn” ít nhất một lần trong phần mở đầu là một thủ thuật đơn giản để thiết lập kết nối quan trọng với độc giả.


Dành 1 – 2 câu nói rõ chủ đề của bài viết


Đoạn mở đầu là nơi bạn cho người đọc biết chủ đề chính của bài, giúp họ quyết định xem có nên đọc toàn bộ nội dung hay không. Vì vậy, bạn hãy dành 1 hoặc 2 câu trình bày việc mình sẽ thảo luận điều gì, theo thứ tự nào. Bạn cũng đừng ngại nếu viết thẳng rằng “Trong bài này, tôi sẽ nói về X”. Đôi khi việc viết rõ ràng như vậy sẽ tốt hơn là bạn vòng vo những vấn đề không đâu để rồi người đọc chẳng biết bạn đang muốn nói về gì.


Bạn cũng có thể tham khảo một vài cách viết uyển chuyển hơn thay vì nói thẳng như trên:


“Nếu bạn từng thắc mắc vì sao quan hệ bằng miệng phải dùng bao cao su thì đây là lý do.”


“Ngạc nhiên và không kém phần hài hước, dưới đây là 10 tình huống dở khóc dở cười khi dùng bao cao su.”


“Các cuộc trò chuyện về tình dục đang diễn ra cởi mở và thường xuyên hơn so với trước đây. Nhưng ngay cả khi chúng ta đã trở nên thoải mái thì vẫn còn những chủ đề khiến nhiều người e dè, xấu hổ, chẳng hạn như 6 câu hỏi dưới đây.”


Dành 1 – 2 câu giải thích lý do độc giả nên đọc bài này


Lý do là điều níu độc giả ở lại bài viết của bạn. Vì sao họ nên đọc tiếp? Bài viết này sẽ mang lại lợi ích gì cho họ? Vì sao họ nên đọc bài của bạn thay vì người khác? Nhiều cây viết mải mê giới thiệu chủ đề mà bỏ quên phần lý do này. Như mình đã đề cập trong các yếu tố làm nên phần mở đầu hấp dẫn, người đọc luôn muốn biết mình sẽ nhận được gì sau khi đọc bài viết này. Nếu không hiểu rõ, họ sẽ nhanh chóng bỏ đi.


Dưới đây là ví dụ cho đoạn mở đầu không nêu bật lý do độc giả nên đọc bài viết này:


[Tiêu đề] Lang thang quên lối về trước vẻ đẹp ngất ngây của mùa thu Nhật Bản


[Mở đầu] Mùa thu ở Nhật Bản là thời điểm lí tưởng để khách du lịch đắm chìm trước vẻ đẹp đê mê của mùa lá phong đỏ. Đến với Nhật Bản vào thời điểm từ tháng 9 đến tháng 11, du khách có thể thoải mái tận hưởng cảnh sắc thiên nhiên và tham gia vào các hoạt động vui chơi, giải trí.


Tác giả chỉ mới đề cập chủ đề chính của bài viết: về du lịch vào mùa thu Nhật Bản. Nhưng còn tại sao họ phải đọc bài này, nội dung có gì khác biệt so với những bài có cùng chủ đề, thì tác giả chưa nêu rõ. Vì thế, đoạn mở đầu không nêu được lý do họ phải đọc tiếp.


Dưới đây là một ví dụ khác về đoạn mở đầu nêu rõ lý do:


Lý do để người đọc phải xem tiếp bài viết là vì muốn biết mình hoặc người quen có đang mắc phải lầm tưởng nào về bao cao su không. Loại bỏ những lầm tưởng ấy sẽ giúp họ bảo vệ sức khỏe bản thân và người khác, cũng như quan hệ tình dục được an toàn hơn.


8 cách mở đầu dễ đi vào lòng người


Mở đầu với câu trích dẫn từ bộ phim, quyển sách hoặc người nổi tiếng


Lấy trích dẫn từ bộ phim, người nổi tiếng hoặc quyển sách làm câu mở đầu là một cách lười biếng nhưng đạt hiệu quả cao trong việc thu hút sự chú ý của người đọc.


Ví dụ, bạn đang viết một bài về chủ đề những điều cần lưu ý trước khi bước chân vào thế giới hôn nhân. Bạn có thể mở đầu bằng cách giới thiệu chung chung về cuộc sống hôn nhân trong thực tế khác với khi yêu đương hẹn hò thế nào để dẫn dắt đến chủ đề chính. Tuy nhiên, bạn có thể để người khác nói thay bạn – nhưng thú vị hơn – bằng cách trích dẫn lời của nhân vật người vợ Nicole trong bộ phim Marriage Story:

Thời điểm bộ phim xuất hiện trên Netflix, nó đã gây sốt khi đề cập đến một vấn đề quen thuộc và nhức nhối trong cuộc sống: hôn nhân và ly dị. Câu nói của người vợ đã đem lại ấn tượng mạnh mẽ với tư cách là người trong cuộc. Đó là lý do nó phù hợp để “chào sân” cho chủ đề những điều cần lưu ý trước khi bước chân vào thế giới hôn nhân, tạo lý do mạnh mẽ để người đọc phải theo dõi tiếp nếu không muốn rơi vào kết cục như người vợ trong phim.


Bạn cũng cần lưu ý, cách mở đầu này chỉ hiệu quả khi bản thân câu trích dẫn thú vị. Nếu nó quá quen thuộc hoặc nhàm chán thì cũng chẳng có tác dụng. Ví dụ những câu như “Hãy sống như một trái dứa. Đầu đội vương miện, dáng đứng hiên ngang. Bên ngoài gai góc, bên trong ngọt ngào.” (Vãn Tình), “Hãy chọn một công việc bạn yêu thích và bạn sẽ không bao giờ phải làm việc một ngày nào trong đời.” (Carlton Fisk)… Chỉ cần đọc phần đầu tiên, bạn đã có thể đoán cả nội dung nói gì. Vậy bạn còn hứng thú để đọc tiếp nữa không?


Mở đầu bằng cách liên tưởng, so sánh


Liên tưởng hoặc so sánh hai hình ảnh, sự việc không liên quan với nhau để làm phần mở đầu là một cách tạo nên sự độc đáo cho bài viết, để lại ấn tượng đặc biệt trong lòng độc giả, đồng thời giúp họ dễ hình dung chủ đề sắp được đề cập trong bài. Ví dụ:


Tác giả đã mở đầu bài viết bằng cách liên tưởng mối quan hệ giữa nội dung của thương hiệu và khách hàng với một cuộc hẹn hò đôi lứa. Bằng cách đưa ra hình ảnh quen thuộc (chuyện hẹn hò mà ai cũng từng trải), người viết đã biến chủ đề có có phần khô khan, khó hiểu (marketing, thương hiệu) trở nên dễ nhớ, dễ đi vào lòng người.


Vì vậy, để sử dụng hiệu quả cách mở đầu này, bạn hãy chọn những hình ảnh quen thuộc, ai đọc vào cũng thấy mình trong đó, để liên tưởng hoặc so sánh với chủ đề trong bài.


Mở đầu bằng storytelling


Trên thực tế, nghiên cứu đã chỉ ra não của chúng ta sẽ tiết một loại hormone, gọi là oxytocin, khi chúng ta nghe những câu chuyện hay. Oxytocin giúp con người cảm thấy dễ chịu, giảm thiểu sự căng thẳng. Đây cũng là hormone được giải phóng khi quan hệ tình dục.


Như vậy, nếu bạn sử dụng nghệ thuật kể chuyện (storytelling) làm phần mở đầu cho bài viết, bạn sẽ khiến người đọc có cảm giác thư giãn, thích thú như đang làm tình.


Hơn nữa, mọi người cũng thích nghe kể chuyện vì họ có thể liên hệ chính mình với những nhân vật trong đó. Bạn sử dụng câu chuyện cá nhân hoặc câu chuyện của người khác để khơi gợi sự tò mò và đồng cảm từ người đọc. Ví dụ:

Để nói về vấn đề lạm quyền của một thành viên trong Hội đồng duyệt phim, tác giả đã mở đầu bằng cách kể câu chuyện cá nhân từng lạm dụng quyền của khách hàng khi đặt chuyến Grab. Đây là tình huống mà không ít người từng trải hoặc chớm có suy nghĩ khi muốn trả tiền để đặt thêm một chuyến xe mà không phải thông qua app trong tình trạng khó tìm được tài xế mùa giãn cách. Điều này đã tạo nên sự đồng cảm và thôi thúc độc giả theo dõi tiếp.


Lưu ý khi sử dụng cách mở đầu bằng storytelling là bạn cần làm chủ được độ dài câu chuyện. Đừng để bị cuốn theo và viết một câu chuyện dài dòng, khiến người đọc bị mất hứng giữa chừng. Bạn cần chọn lọc thông tin cần thiết và nhớ kết nối câu chuyện với chủ đề đang viết để không bị “lạc quẻ”.


Mở đầu bằng thống kê đáng kinh ngạc


Đây là một trong những cách mở đầu phổ biến để thu hút sự chú ý của người đọc. Nó không mới nhưng vẫn luôn hiệu quả. Việc giới thiệu chủ đề bài viết bằng cách chia sẻ các số liệu thống kê gây ngạc nhiên sẽ khơi gợi sự tò mò của độc giả.


Ví dụ với chủ đề các triệu chứng cảnh báo 3 loại bệnh tiểu đường phổ biến, bài viết mở đầu bằng thông tin:


Bệnh tiểu đường còn được gọi là “sát thủ thầm lặng” vì có đến 65% người bệnh không hề biết mình mắc bệnh (Theo GS. Phạm Song – nguyên Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam). Ngoài ra, hơn 85% bệnh nhân khi được phát hiện là đã đến giai đoạn biến chứng. Chỉ có khoảng 8% bệnh nhân được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ.


Sau khi xem các thống kê trên, người đọc sẽ nhận thức được tầm quan trọng của việc chú ý đến các triệu chứng cảnh báo bệnh tiểu đường từ sớm. Họ tò mò muốn đọc tiếp để biết những triệu chứng ấy là gì.


Mở đầu bằng sự thật thú vị (fun fact)


Bạn hãy mở đầu bằng một sự thật thú vị chứ không phải sự thật thông thường. Vì rõ ràng, điều thu hút sự chú ý của người đọc thường là những thứ gây kinh ngạc hoặc gợi hứng thú. Vậy thế nào là những sự thật thông thường? Chúng sẽ gồm 3 yếu tố sau:

  • Được sử dụng quá mức và thường xuyên lặp lại

  • Quá phổ biến trong thị trường ngách của bạn

  • Liên quan đến chủ đề của bạn nhưng không gây ngạc nhiên

Từ 3 yếu tố trên, bạn hãy chọn những sự thật ít được nhắc đến và không mấy liên quan đến chủ đề nhưng có điểm chung, ví dụ:


Niagara là thác nước có lưu lượng nước chảy qua mép vực lớn nhất thế giới, với mỗi phút có khoảng 168.000 mét khối nước đổ xuống. Bạn có muốn tăng lượng truy cập website nhiều như thế không?


Hoặc những sự thật có liên quan đến chủ đề nhưng gây sốc đến mức đáng kinh ngạc. Ví dụ:


Có thể bạn chưa biết, 1 giờ làm tình thiêu đốt lượng calo tương đương 30 phút chạy bộ. Đây chỉ là một trong số nhiều lý do cho thấy tình dục man