top of page

5 bí mật cần biết trước khi làm freelance writer (góc nhìn của người không xuất thân từ viết lách)

Bạn vừa bước chân ra khỏi vùng an toàn của chính mình để đến thế giới của những người viết lách tự do. Bạn mang theo một tinh thần nhiệt huyết và sự hào hứng vô hạn. Bạn đã đọc hàng chục, thậm chí hàng trăm bài chia sẻ chất lượng về tất cả vấn đề liên quan đến kỹ năng viết, kỹ năng tổ chức công việc hay quản lý tài chính. Với vốn kiến thức tích lũy được, bạn nghĩ mình đã thật sự sẵn sàng.


Tôi cũng từng như bạn. Tôi dấn thân vào nghề viết từ một xuất phát điểm chẳng liên quan gì. Tôi thậm chí tự tin mình có thể đạt được mức thu nhập mơ ước chỉ trong vòng 3 tháng. Sự thật không đẹp như thế. Tôi đã thất vọng và suýt bỏ cuộc ngay từ tháng đầu tiên. Tôi đối mặt với những cảm xúc tiêu cực mà bản thân chưa từng hình dung trước đó. Và trong lúc tìm cách hiểu để quản lý tốt cảm xúc của mình, tôi nhận ra nhiều bài học ý nghĩa, giúp tôi vững vàng hơn trên con đường đã chọn.


1. Bước chân vào nghề viết, bạn phải học cách đối diện với nỗi cô đơn


Nỗi cô đơn ở đây chính là sự thiếu vắng một cộng đồng có chung tiếng nói. Hoạt động trong lĩnh vực công nghệ - kỹ thuật, các mối quan hệ xã hội của tôi cũng chủ yếu xoay quanh thị trường này. Rất ít người trong số họ yêu thích việc đọc sách hay có hứng thú với một lĩnh vực xa lạ như viết lách. Và những bài viết của một cây bút non trẻ như tôi càng khó để thu hút sự tương tác, quan tâm.


Giá trị của nội dung chỉ thể hiện đúng khi đặt trong một cộng đồng độc giả phù hợp. Nếu ta tự viết rồi tự phê bình, nói vui thì cũng giống như con hát mẹ khen hay vậy. Nó không mang lại một tác động tích cực nào cho bản thân tác giả. Bài viết của chúng ta cần được đóng góp và phản biện từ những góc nhìn khác nhau, để có thể trở nên toàn diện hơn. Kỹ thuật viết nhờ vậy mới được cải thiện tốt hơn.


Tuy nhiên, cô đơn không nên trở thành lý do để ngăn cản bạn tiếp tục công việc yêu thích này. Như tôi từng nói trong một bài viết trước đây rằng “Luôn có một cộng đồng độc giả dành cho bạn". Điều chúng ta cần làm là chủ động kết nối với họ, thay vì chờ đợi một cơ hội để họ vô tình biết đến ta.


Bạn hãy bắt đầu với một công việc viết lách ngắn hạn hoặc dài hạn. Thù lao nhiều hay ít không quan trọng. Thậm chí một công việc tình nguyện cũng rất tốt. Điều quan trọng là nó phù hợp với lĩnh vực bạn chọn và bạn có cơ hội làm việc với những cộng sự có tâm. Công việc viết lách đầu tiên chỉ mang về cho tôi vỏn vẹn 185,000 đồng. Tuy nhiên điều đáng giá nhất tôi thu nhặt được là những góp ý, nhận xét vô cùng chi tiết và tận tình của Ban biên tập. Đó là một kinh nghiệm thực tế giúp tôi cải thiện đáng kể kỹ năng viết, và mang về cho tôi nhiều cơ hội khác.


Ngoài ra, có rất nhiều hội nhóm chuyên nghiệp dành cho người viết lách tự do như: Tâm sự con sen, From hobby writer to pro… Bạn có thể thử tham gia một vài cộng đồng như thế để chia sẻ bài viết của mình và nhận được lời khuyên hữu ích từ những cây bút nhiều kinh nghiệm khác.


2. Bạn đừng mải lắng nghe câu chuyện thành công của người khác


Trong tháng đầu tiên trở thành cây bút tự do, tôi bị từ chối cộng tác 18 lần. Hụt hẫng và chán nản, có những ngày tôi bế tắc đến mức không tài nào viết nổi. Và như một liệu pháp động viên tinh thần, tôi liên tục tìm đọc bài viết của những tác giả thành công.


Ban đầu, việc này mang lại cho tôi cảm giác khá dễ chịu, thậm chí gây nghiện. Tôi phấn khởi vì được tiếp thêm năng lượng. Nhưng rồi sau đó, tôi dần cảm nhận một áp lực vô hình khi liên tục nhìn thấy các tác giả cho ra đời ý tưởng mới. Tôi choáng ngợp trước những chia sẻ về thành tựu họ đã đạt được, chẳng hạn như là: tăng 10,000 lượt truy cập website trong một tháng, viết cuốn sách thứ hai, thứ ba… Tại sao mọi việc có vẻ dễ dàng với tất cả mọi người, chỉ trừ tôi? Trong hoài nghi và hoang mang, tôi cảm thấy tâm trạng mình còn tồi tệ hơn trước.


Vấn đề của tôi, cũng như nhiều cây bút trẻ khác, là chỉ tập trung vào kết quả mà quên mất quá trình. Những gì các tác giả thành công chia sẻ chỉ thể hiện một phần nỗ lực to lớn mà họ phải bỏ ra. Vì chuyên nghiệp, họ luôn biết cách tiết chế cảm xúc và không sa đà vào việc kể lể tất cả khó khăn, thất bại của bản thân.


Thay vì bỏ hàng giờ xem người khác đã làm được gì, chúng ta nên tự tìm tòi và trau dồi kiến thức để mau tiến bộ. Việc học hỏi từ những người đi trước là cần thiết, nhưng ta cần biết chọn lọc kinh nghiệm giá trị, trong một góc nhìn toàn diện. Ví dụ, tác giả chia sẻ về một bài viết được hàng chục ngàn lượt tương tác, bạn sẽ chú ý điều gì? Con số và thời gian đạt được lượng tương tác đó? Hay cách trình bày, cách chọn chủ đề và cách thể hiện quan điểm? Dĩ nhiên là khía cạnh thứ hai rồi.


3. Hãy ngừng viết cho chính mình, nếu nó không có giá trị với độc giả

Ảnh: Freepik

“Đừng chỉ viết vì tiền”. Chắc hẳn bạn đã từng lắng nghe rất nhiều lời khuyên nhủ, cổ vũ về việc viết những gì bạn thật sự quan tâm. Vậy viết theo ý thích cá nhân phải chăng là định hướng đúng đắn nhất? Để trả lời câu hỏi này, hãy đảm bảo bạn không hiểu lầm về công thức tạo nên giá trị của nội dung:


Chủ đề bạn yêu thích + Chủ đề cộng đồng quan tâm = Hoàn hảo


Ví dụ: bạn nghiên cứu chuyên sâu và đề cao lối sống tối giản, bạn chia sẻ chi tiết cách thực hành lí thuyết đó với độc giả.